De geschiedenis van tattoo flash: van zeelieden tot digitale ontdekking

Vóór Instagram, vóór online portfolio's en voordat tatoeëerders hun werk met de hele wereld konden delen, was er een muur.

In tattooshops toonden vellen vol tekeningen van alles, van ankers en adelaars tot rozen, schedels, pin-ups en mythische wezens. Klanten bladerden erdoorheen, kozen een ontwerp en bepaalden wat ze op hun huid wilden dragen.

Deze tekeningen stonden bekend als tattoo flash. Ze werden een van de meest herkenbare onderdelen van de traditionele tattoocultuur. Maar hun geschiedenis gaat over veel meer dan kant-en-klare ontwerpen. Het gaat over zeelieden, rondreizende kunstenaars, commerciële vindingrijkheid en een visuele taal die oceanen overstak.

Zeelieden, bijgeloof en verhalen op de huid

Lang voordat flashvellen gebruikelijk werden in Amerikaanse studio's, droegen zeelieden al een herkenbare verzameling symbolen.

Een anker kon een band met de zee uitdrukken. Een schip kon een zware reis herdenken. Een zwaluw stond traditioneel voor 5.000 afgelegde zeemijlen, dus twee zwaluwen konden 10.000 mijl op zee markeren.

Sommige symbolen hadden vreemdere oorsprongen. De tattoo van het varken en de haan is een van de ongewoonste voorbeelden. Zeelieden lieten soms een varken op de ene voet en een haan op de andere zetten, in de overtuiging dat die beelden hen tegen verdrinking zouden beschermen.

Volgens de erfgoedpagina's van de Amerikaanse marine gaat het bijgeloof mogelijk terug tot het tijdperk van de zeilschepen, toen varkens en hanen in houten kisten aan boord werden vervoerd. Als een schip zonk, konden de kisten blijven drijven, waardoor de dieren tot de weinige overlevenden behoorden. Het is een volksverklaring en geen gedocumenteerd feit, maar de tattoo werd een soort geluksbrenger. [1]

Deze ontwerpen waren niet louter decoratief. Ze vertelden over ervaring, identiteit, geloof en soms de hele verhouding van een zeeman met de zee.

Naarmate schepen van haven naar haven voeren, reisden de tattootradities met hen mee.

Toen tattooontwerpen een bedrijfstak werden

Aan het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw ontwikkelde het professionele tatoeëren zich in havensteden en commerciële studio's.

Een van de mensen die met de ontwikkeling en verspreiding van flash worden geassocieerd, is Lewis Alberts, vaak bekend als "Lew the Jew". Zijn tekeningen en gedrukte vellen zorgden ervoor dat ontwerpen ook beschikbaar kwamen voor tatoeëerders buiten zijn eigen studio. Bronnen verschillen over wanneer zijn flashvellen precies verschenen, maar zijn rol in de verspreiding wordt breed erkend.

In plaats van dat elke kunstenaar elk ontwerp zelf moest maken, konden flashvellen worden gekocht, tentoongesteld en hergebruikt. Tatoeëerders konden ook ontwerpen uitwisselen, waardoor het aanbod voor hun klanten groter werd.

Zo ontstond iets wat lijkt op een vroeg visueel netwerk tussen tattoostudio's.

Daar was een praktische reden voor. Veel klanten, vooral zeelieden, hadden weinig tijd in de haven. Met een muur vol kant-en-klare ontwerpen konden ze snel kiezen, in plaats van uren te praten over een volledig op maat gemaakt beeld.

Het systeem maakte het tatoeëren ook toegankelijker voor kunstenaars die een bedrijf wilden starten zonder zelf een complete catalogus te maken. [2]

Percy Waters en een blik in het hoofd van een tatoeëerder

Een van de meest fascinerende historische collecties is van Percy Waters, een tatoeëerder uit Detroit die in het begin van de twintigste eeuw werkte.

Het museum The Henry Ford bewaart een buitengewone collectie van zijn materiaal. Daarbij hoort een flashportfolio met ongeveer 277 volledig gekleurde aquarelontwerpen, naast originele schetsen.

De tekeningen omvatten bloemen, harten, zeilschepen, portretten, dieren, draken, religieuze figuren en geluksymbolen. Sommige zijn bekende onderwerpen uit de traditionele tattoo; andere weerspiegelen de populaire cultuur en verbeelding van die tijd.

Wat de collectie bijzonder interessant maakt, is dat ze een blik biedt op hoe een tatoeëerder werkte: van de eerste ideeën op papier tot de uitgewerkte ontwerpen die aan klanten werden getoond. Ze laat zien hoe tatoeëren zich ontwikkelde tot een professioneel vak met een eigen visuele cultuur. [3]

Cap Coleman en de tattooshop als galerie

Een andere belangrijke figuur was August "Cap" Coleman, die rond 1918 zijn tattooshop opende in Norfolk, Virginia.

Norfolk was een drukke haven, een logische plek voor een tattoobedrijf dat zeelieden en andere reizigers bediende.

Tattooshop aan West Main Street, Norfolk, Virginia, 1941. Foto: John Vachon, Library of Congress.

Colemans werk wordt bewaard in The Mariners' Museum. Een bijzonder interessant stuk is een groot aquarelvel dat het museum in 1936 liet maken, getiteld Designs of the Tattooers Art. Het museum bezit ook foto's van zijn winkelpui uit hetzelfde jaar, met uitgebouwde etalages vol flashvellen. Tatoeëerders gebruikten dus al visuele merchandising om klanten te trekken, lang voordat er sociale media bestonden.

Colemans loopbaan laat ook zien hoe kwetsbaar tattoobedrijven konden zijn voor lokale regels. Na de Tweede Wereldoorlog verbood Norfolk het tatoeëren, en Coleman en andere tatoeëerders moesten de stad verlaten. [4]

Van de muur naar de telefoon

Tientallen jaren stonden flashvellen centraal in de manier waarop tattooshops hun werk presenteerden. Ze hingen aan muren, werden tussen kunstenaars geruild en soms verzameld als origineel kunstwerk.

Tegenwoordig gaat het ontdekken van tattoos anders. Mensen bladeren door Instagram, digitale portfolio's en online platforms en zoeken vaak eerst een specifieke stijl of kunstenaar voordat ze contact opnemen.

Maar het onderliggende idee is niet verdwenen: mensen ontdekken tattoos nog steeds door naar ontwerpen te kijken.

InklouMatch brengt die traditie naar een digitale omgeving met Match op Flash. Klanten kunnen flashontwerpen per stad verkennen, de ontwerpen die ze mooi vinden markeren en tatoeëerders ontdekken die aan die ontwerpen verbonden zijn.

In plaats van te kiezen van een vel aan de muur van een studio, kan de klant nu het werk van verschillende kunstenaars ontdekken en iemand vinden wiens visuele stijl past bij zijn of haar interesses.

De technologie is veranderd, maar de relatie blijft vertrouwd. Een tekening trekt iemands aandacht, wekt interesse in een bepaalde kunstenaar en kan het startpunt van een tattoo worden.

Van de aquarelschetsen van Percy Waters tot digitale flashcollecties: de geschiedenis van tattoo flash is ook de geschiedenis van hoe kunstenaars hun werk zichtbaar maken.

De muur is een scherm geworden. De verbinding tussen de tekening, de kunstenaar en de persoon die het draagt, staat nog steeds centraal in de tattoocultuur.

Bronnen

1. U.S. Naval History and Heritage Command, "Sailors' Tattoos" (history.navy.mil, Customs and Traditions).

2. Tattoo Archive, "Lewis 'Lew the Jew' Alberts" (tattooarchive.com/history/alberts_lew_the_jew.php).

3. The Henry Ford, "An Artist with the Needles" (thehenryford.org/collections/explore/articles/tatoo-history-at-thf).

4. The Mariners' Museum, Designs of the Tattooers Art, August "Cap" Coleman, 1936, inventarisnr. 1936.166.20 (marinersmuseum.org/2020/10/tattooinga-dead-art/).